Ghi chép từ chuyến đi của LĐLSVN tham dự khóa đào tạo tại Nhật Bản từ ngày 17/01 - 27/01/2016(KỲ IV)

ĐẾN VỚI ĐỒNG NGHIỆP ĐẤT NƯỚC MẶT TRỜI MỌC

Nét văn hóa Nhật Bản
Nét văn hóa Nhật Bản

Kỳ IV: Thủ tục hình sự và người bào chữa tại Nhật Bản

Phiên tòa bị cáo ngồi cạnh luật sư, ngang hàng với công tố viên

13 giờ 20 phút ngày 21/01/2016, Đoàn công tác đến Tòa án tỉnh Aichi đặt tại Nagoya tham dự phiên tòa hình sự sơ thẩm xét xử một nữ bị cáo bị công tố viên truy tố tội trộm cắp dầu gội đầu trong một siêu thị. Trước đó một ngày, luật sư Tsukahara Masanori đã có những giải thích sơ lược về thủ tục hình sự của Nhật Bản cho Đoàn công tác biết.

Tuy bị cáo trộm cắp tài sản có giá trị nhỏ nhưng do trước đó từng bị Tòa án xử phạt tiền cũng về tội trộm cắp nên lần này phải do Tòa án tỉnh Aichi xét xử sơ thẩm. Gần đến giờ khai mạc phiên tòa, công tố viên vào phòng xử án theo cửa chung với mọi người. Nữ bị cáo tại ngoại cùng với luật sư của mình và người bảo lãnh (mẹ ruột) cũng đi vào cửa chung này (trường hợp bị tạm giam thì bị cáo phải đi bằng cửa riêng).

Đoàn công tác VBF thảo luận tại phiên họp tổng kết chuyến công tác
Đoàn công tác VBF thảo luận tại phiên họp tổng kết chuyến công tác

Phòng xử án được bố trí đơn giản nhưng trang nghiêm, an toàn, bảo đảm sự bình đẳng giữa công tố viên và luật sư. Phía trên của phòng xử án, nơi cao nhất là chỗ ngồi của một thẩm phán (nếu là vụ án đơn giản, tội nhẹ) hoặc ba thẩm phán và 06 tòa án viên là những công dân bình thường, không phải là chuyên gia pháp luật, được lấy từ việc bốc thăm ngẫu nhiên, danh sách này không công khai, không biết nhau (đối với vụ án phức tạp, tội nặng như giết người, cướp, gây thương tích dẫn đến chết, hiếp dâm tới chết, đốt nhà người khác...). Chính giữa bàn dài của thẩm phán hoặc hội đồng xét xử là cuốn sách pháp luật toàn thư rất dày.

Thấp hơn và ngay chính giữa phòng xử án là chỗ ngồi của Thư ký tòa án, mặt hướng về phía dưới để tiếp nhận các tài liệu, thông tin do luật sư, công tố viên và những người tham gia tố tụng khác đưa để trình cho thẩm phán hoặc hội đồng xét xử. Cạnh chỗ ngồi của thư ký, bên tay trái là chỗ của người phiên dịch. Tiếp đó là chỗ ngồi của công tố viên, ngang hàng và đối diện với chỗ ngồi của luật sư. Phía trước và thấp hơn bàn của luật sư là băng ghế ngồi của bị cáo, hướng mặt đối diện công tố viên. Tuy nhiên, điều khá đặc biệt trong vụ án này là ngay từ khi bước vào phòng xử án, bị cáo được ngồi chung bàn với luật sư, ngang hàng và đối diện với công tố viên. Sau khi được luật sư trao đổi, bị cáo M đã không còn lộ vẻ sợ sệt, lúng túng. Luật sư và công tố viên đã trao đổi chứng cứ, tài liệu cho nhau. Nhân chứng là mẹ của bị cáo M cũng đã ngồi ở hàng phía dưới, chung với những người tham dự phiên tòa nhưng ở góc bên phải luật sư.

Khi tiếng chuông reo, Thẩm phán Niwa Toshisiko - tuổi trung niên, có gương mặt phúc hậu nhưng ánh mắt cương nghị bước ra từ cánh cửa đằng sau chỗ ngồi của mình, gật đầu chào mọi người trong phòng xử án. Bước vào thủ tục mở đầu, thẩm phán gọi bị cáo ra đứng ở chỗ khai báo để thẩm tra về nhân thân, trước khi công tố viên đứng lên đọc cáo trạng. Tiếp đó, thẩm phán thông báo cho bị cáo biết quyền im lặng và hỏi hành vi của bị cáo có giống cáo trạng nêu không ? Bị cáo trả lời là có và nhận tội. Thẩm phán cũng đã hỏi ý kiến của luật sư và luật sư nhất trí với việc trả lời của bị cáo, không có ý kiến khác. Mặc dù vậy, theo Bộ luật Tố tụng Hình sự Nhật Bản, vẫn phải qua xét hỏi, chứng minh.

Bước qua thủ tục về chứng cứ thì khác với Việt Nam, thẩm phán, hội đồng xét xử ở Nhật Bản không được biết trước về chứng cứ của vụ án mà qua thẩm vấn, tranh tụng của luật sư và công tố viên thì mới biết và phán quyết bị cáo có tội hay không, nếu có tội thì quyết định hình phạt. Do đó, thẩm phán tập trung lắng nghe và chỉ hỏi khi thật cần thiết về những vấn đề chưa được luật sư và công tố viên làm rõ. Trong trường hợp thẩm phán phải hỏi thêm thì xem như luật sư và công tố viên chưa làm tốt vai trò của mình- một điều không bên nào muốn cả. Đây là vụ án đơn giản, chứng cứ rõ ràng, bị cáo đã nhận tội và trước đó, luật sư và công tố viên đã trao cho nhau và đồng ý về những chứng cứ đó. Vì vậy, hai bên không có sự cọ xát, đối đầu nhau về chứng cứ. Khi luật sư đồng ý với chứng cứ do công tố viên đưa ra thì thẩm phán yêu cầu trình bày nội dung chứng cứ đó rồi nộp cho tòa án. Nếu trường hợp luật sư không đồng ý với chứng cứ do công tố viên đưa ra thì công tố viên không trình được chứng cứ đó cho thẩm phán mà sẽ phải theo thủ tục khác. Tuy nhiên, luật sư phải nêu lý do vì sao không đồng ý.

Công tố viên đã trình bày một loạt chứng cứ buộc tội bị cáo (như biên bản hiện trường, lời khai của người bảo vệ siêu thị, biên bản ghi lời khai của bị cáo...) và đưa cho thư ký để trình thẩm phán. Về phía luật sư cũng đã đưa ra các chứng cứ để xin giảm trách nhiệm hình sự cho bị cáo (bản khai nhận tội, hai thư xin lỗi siêu thị của bị cáo, văn bản của người mẹ hứa giám sát bị cáo bằng cách ở chung với bị cáo), đưa cho thư ký để trình thẩm phán, đồng thời cũng đưa cho công tố viên.

Về thủ tục tranh tụng, công tố viên khi luận tội đã xác định bị cáo trộm cắp tại siêu thị có tính toán trước, trả tiền chuối nhưng lại trộm dầu gội đầu, còn luật sư cho rằng do bị cáo mất ngủ nên tinh thần không ổn định, không ý thức được việc đã quên trả tiền do vội vàng chuẩn bị đi phỏng vấn tìm việc làm, nhưng do tiếc tiền xe nên đã không trả tiền chai dầu gội đầu.

Sau khi nghe các bên tranh biện, cho bị cáo nói lời cuối cùng thì thẩm phán đã tuyên án ngay là bị cáo phạm tội trộm cắp theo Điều 235 Bộ luật Hình sự Nhật Bản và bị phạt tù lao động một năm, hoãn thi hành án ba năm.


Đường hầm xuyên dưới chân thành phố ra Cảng Tokyo